Hoe zorg je ervoor dat bezoekers je teksten lezen?

Wat weten we over het leesgedrag van internetgebruikers?

Het is algemeen bekend, in ieder geval onder webdesigners en usability experts, dat mensen niet of nauwelijks lezen op het internet. Echter, veel van de onderzoeken die dit claimen stammen uit een periode waarin de websites een stuk minder gebruiksvriendelijk waren.

Een van de bekendste studies over het leesgedrag van internetgebruikers is een onderzoek uit 2008 van Harald Weinreich, Hartmut Obendorf, Eelco Herder en Matthias Mayer: "Not Quite the Average: An Empirical Study of Web Use,"

In deze studie werden 25 gebruikers in hun dagelijkse internetactiviteiten gevolgd. Uit de resultaten bleek dat van alle webpagina’s die deze 25 gebruikers bezochten, maar 28% van de woorden werden gelezen.

Of deze studie het internet van vandaag weerspiegelt valt te betwijfelen. Naast dat de studie slechts 25 mensen volgde, werd er geen gebruik gemaakt van eye-trackingtechnieken. Er werd puur gekeken naar de tijd dat men op een webpagina bleef en vanuit daar concludeerde men dat er niet veel gelezen werd.

In latere studies zoals die van de Nielsen Norman Group “How People Read on the Web: The Eyetracking Evidence” werd meer duidelijk en bleek dat mensen inderdaad niet veel lezen maar dat als ze iets willen lezen, dit heel goed doen.

In het onderzoek werd als voorbeeld een website van een dierentuin gebruikt waarbij de pagina als geheel niet echt gelezen werd, behalve één alinea die extreem goed gelezen werd.

Maak je teksten scanbaar

De Normal Nielsen Group deed ook onderzoek naar het verbeteren van teksten voor het web. De conclusie was dat als teksten beter werden opgemaakt zodat de lezer sneller kon filteren waar de informatie over ging, de tekst 124% beter werd gelezen. Hoe complexer de tekst, hoe gunstiger de verbeteringen uitvielen. Een technische uitleg werd bijvoorbeeld 159% beter gelezen.

We weten dus nog niet alles over het leesgedrag van mensen. Maar de onderzoeken die er zijn vertellen ons dat mensen weinig lezen, dat sommige onderdelen heel goed worden gelezen en dat een betere opmaak van de tekst hierbij aanzienlijk helpt.

“In research on how people read websites we found that 79 percent of our test users always scanned any new page they came across; only 16 percent read word-by-word. Jakob Nielsen, Nielsen Norman Group.

We kunnen de bezoeker helpen door de tekst beter leesbaar of scanbaar te maken. Denk hierbij aan een duidelijke indeling met subkoppen of opsommingstekens

Binnen het onderzoek van de Nielsen Norman Group werden de volgende aanpassingen gedaan die zorgden voor de leesverbetering van 124% bij gewone teksten en 159% bij technische teksten:

• Het toevoegen van duidelijke subkoppen.
• Opsommingstekens.
• Eén idee per paragraaf.
• Starten met de conclusie.
• De tekst bondig maken.

Maak het drempelvrij

Maar er zijn nog meer verbeteringen op te noemen. Verbeteringen die we als webdesigners en developers eigenlijk pas de laatste jaren zijn gaan doorvoeren. De komst van responsive webdesign (het schaalbaar maken van websites zodat deze ook op een smartphone en tablet goed leesbaar zijn) heeft hier een grote invloed op gehad en de bewustwording dat veel websites niet toegankelijk zijn voor mensen met een beperking.

• Een groot en duidelijk font gebruiken.
• Binnen je webdesign gebruik maken van een duidelijk contrast.
• Onderscheid maken tussen verschillende vormen tekst met behulp van een andere vormgeving. Een quote bijvoorbeeld kun je duidelijker maken met een andere achtergrond.
• Geef links een duidelijke en vooral consequente kleur.
• Houd de vormgeving rustig, gebruik geen bewegende beelden.

De praktijk

Over het algemeen willen we als schrijver dat alle tekst wordt gelezen, maar in de praktijk zal maar een fractie van de tekst worden gelezen.

Maar misschien kunnen we dit feit ook gebruiken? Als bepaalde onderdelen meer opvallen, zoals een subkop of opsommingstekens, dan zou de boodschap en het doel van de tekst hierin opgeslagen moeten zitten.

Schrijf je een wervende tekst over een product? Plaats de voordelen van dit product dan na opsommingstekens. Gebruik een positieve quote van een klant als een subkop. Gaat je tekst over een aankomend evenement? Noem na de opsommingstekens verschillende redenen waarom je dit evenement niet mag missen.

Heb je vragen over het beter leesbaar maken van je teksten? Dan lees en beantwoord ik ze graag hieronder in het reactiegedeelte.

Lees ook: gerelateerde content tonen.

Hoe meet je of bezoekers je teksten echt lezen?

Hoe weet je nu of bezoekers je teksten echt tot zich nemen? Zonder data blijft het gokwerk. Gelukkig zijn er een paar concrete signalen die je in elke analytics-tool kunt aflezen.

Scrolldiepte geeft aan hoever bezoekers naar beneden scrollen op een pagina. Komen ze niet voorbij de eerste alinea, dan haakt je inleiding ze niet. Komt 70 procent tot het einde, dan houdt je structuur ze vast. Heatmaps van tools zoals Hotjar laten direct zien waar de aandacht hangt en waar mensen afhaken.

Gemiddelde tijd op pagina is een ruwe maar nuttige indicator. Reken globaal met 200 tot 250 woorden per minuut leessnelheid. Heeft je artikel 1.500 woorden en blijft de gemiddelde bezoeker maar 30 seconden, dan scant men hooguit. Bij gerichte uitleg waarvoor mensen specifiek komen, zie je vaak meer dan twee minuten.

Engagement-signalen zoals doorkliks naar gerelateerde artikelen, formuliersubmissies en deelacties zeggen meer dan een lage bouncepercentage. Een bezoeker die een artikel uitleest en daarna doorklikt naar een dienstenpagina, neemt je content serieus.

Praktische checklist voor leesbare webteksten

Loop deze checklist langs voordat je een artikel of webpagina publiceert. Acht punten waarmee je in vijf minuten verschil maakt:

• Eén kernboodschap per pagina. Vat in je eigen woorden samen wat de bezoeker moet meenemen. Lukt dat niet in één zin, dan dwaalt je tekst af.

• Tussenkopjes om de 150 tot 300 woorden. Zo kan de scannende bezoeker terugvinden wat hij zoekt zonder de hele tekst te lezen.

• Korte eerste alinea. Vertel meteen waar het over gaat. Geen lange aanloop of context die de lezer al kent.

• Korte zinnen, maar wissel af. Maximaal twee korte zinnen achter elkaar. Verbind ze daarna met een langere zin met "want", "omdat" of "maar".

• Bullet-lijsten alleen waar het overzicht oplevert. Niet als opsomming van willekeurige losse feiten, wel voor stappenplannen, checklists en vergelijkingen.

• Voldoende contrast en regelafstand. Een regelhoogte van 1.5 tot 1.7 maakt teksten meetbaar leesbaarder. Voor toegankelijkheid hou je vast aan WCAG 2.2.

• Beeld bij elke logische sectie. Een schermafdruk, schema of foto onderbreekt de leeswand en geeft de lezer rust.

• Interne links naar diepere uitleg. Wie meer wil weten, klikt door. Zo verlengen je sterke pagina's de bezoektijd op je hele website.

Welke rol speelt typografie in leesgedrag?

Typografie is geen luxe maar de basis voor leesbaarheid. Een te kleine lettergrootte op mobiel laat bezoekers afhaken voordat ze de eerste alinea uit hebben. Hou voor body-tekst minimaal 16 pixels aan op desktop en 17 tot 18 pixels op mobiel. De regellengte op desktop ligt idealiter tussen 60 en 75 tekens, want langere regels maken het lastig om de juiste volgende regel terug te vinden.

Kies een font dat is ontworpen voor schermgebruik. System fonts zoals Inter, Helvetica Neue of Source Sans Pro zijn snel en gebalanceerd. Werkt je organisatie met een eigen huisstijl-font, controleer dan of dat font ook in lengere alinea's prettig leest, niet alleen in koppen. Lees ook hoe de juiste kleuren voor je website bijdragen aan rust en hiërarchie in je tekst.

Veelgestelde vragen over webteksten en leesgedrag

Hoe lang mag een webtekst zijn?

Er is geen vaste lengte die altijd goed is. Voor een dienstenpagina werkt 400 tot 800 woorden vaak prima, voor een diepgaand artikel of een handleiding mag je gerust 1.500 tot 3.000 woorden gebruiken. Wat telt is dat elk onderdeel waarde toevoegt. Zodra je vulwoorden of herhalingen toevoegt om "langer" over te komen, ga je achteruit in zowel leesgedrag als SEO.

Lezen bezoekers op mobiel anders dan op desktop?

Op mobiel scrollen mensen sneller en bekijken ze minder beeld bij de tekst. Korte alinea's van twee tot drie regels werken op mobiel beter dan grote tekstblokken. Tussenkopjes zijn op mobiel nog belangrijker dan op desktop, want ze geven structuur op een klein scherm.

Zijn AI-zoekmachines belangrijk voor de leesbaarheid van mijn teksten?

Ja. AI-zoekmachines zoals ChatGPT, Perplexity en Google AI Overviews halen antwoorden direct uit je tekst. Een goed gestructureerde tekst met duidelijke koppen, korte definities en concrete voorbeelden komt sneller terug als antwoord in AI-systemen. Wat goed is voor de menselijke lezer, is meestal ook goed voor AEO en GEO.

Werkt vetgedrukte tekst om aandacht te trekken?

Selectief gebruikt wel. Markeer twee tot vier kernbegrippen per alinea, niet meer. Als je hele zinnen vetdrukt, valt het effect weg en wordt de tekst onrustig. Vetgedrukte woorden helpen scannende lezers de essentie te vinden.

Hoe houd ik bezoekers vast tot het einde van een artikel?

Geef ze onderweg redenen om te blijven lezen. Concrete voorbeelden, een checklist halverwege, een citaat uit de praktijk of een vergelijkingstabel zijn ankers die de lezer voorbij de halve pagina trekken. Eindig met een samenvatting of vervolgvraag, zodat ze niet halverwege wegklikken op zoek naar de conclusie.

Hoe schrijf ik teksten die ook werken voor screenreaders?

Gebruik logische koppenniveaus (H1 voor de titel, daarna H2 en H3 zonder niveaus over te slaan), beschrijvende linkteksten zoals "lees onze WCAG-toegankelijkheidsaudit" in plaats van "klik hier", en geef afbeeldingen een passende alt-tekst. Daarmee help je niet alleen gebruikers van screenreaders, maar verbeter je ook je vindbaarheid in AI-zoekresultaten.

Helpt een betere tekst ook voor SEO?

Zeker. Google en andere zoekmachines meten signalen zoals tijd op pagina, doorkliks en scrolldiepte. Een tekst die mensen langer vasthoudt, geeft betere signalen af. Daarnaast geeft een goed gestructureerde tekst zoekmachines meer houvast om je pagina te begrijpen.

Hulp nodig bij teksten die wél gelezen worden?

Bij Emble ontwerpen en bouwen we platformen waar inhoud centraal staat. We helpen je met de juiste typografie, een logische structuur en een CMS waarin je redactie makkelijk goede teksten kan publiceren. Wil je sparren over de leesbaarheid van je site of een Drupal webdesign-traject starten? We vertellen je er graag meer over.

Deel dit artikel